Wereldwijd zijn meer dan 100.000 arbeidsplaatsen dagelijks direct of indirect met de productie of toepassing van nanodeeltjes verbonden. Of de werknemers ook zelf zijn blootgesteld aan de nanodeeltjes en/of de deeltjes invloed hebben op de gezondheid is nog grotendeels onbekend. De deeltjes in het omliggende gebied zijn tot nog toe moeilijk te meten. Het Institut für Halbleitertechnik (IHT) aan de Technische Universität Braunschweig wil ze nu met hightech vallen op het spoor komen. Sensoren moeten de deeltjes, waarmee personen in contact kunnen komen, in de lucht opsporen.
Samen met het Fraunhofer Institut für Holzforschung Wilhelm-Klauditz-Institut (WKI) willen de wetenschappers er voor zorgen, dat arbeidsplaatsen in de nanotechniek veiliger worden. Het ministerie voor onderwijs en onderzoek subsidieert het project in het kader van het programma NanoCare.
Nanodeeltjes
De deeltjes bestaan in principe slechts uit een paar atomen’. Ze zijn tenminste 500 keer kleiner dan de doorsnede van een haar. In veel industriële productieprocessen zijn kunstmatige nanodeeltjes niet meer weg te denken. Als katalysator of direct als toevoeging aan een product kunnen ze de producteigenschappen op vele manieren verbeteren. Een groot aantal metalen en oxiden, gedeeltelijk chemisch extra bewerkt, is al op grote schaal beschikbaar en deze worden in veel verschillende processen toegepast. Mede daardoor groeit ook het aantal arbeidsplaatsen rond de nanotechnologie.
Risico’s
Behalve de voordelen van nanodeeltjes worden in toenemende mate, onder andere in het Europees parlement, discussies gevoerd over de risico's. Door het moeilijk aantoonbare bewijs is nog onduidelijk of vaak toegepaste nanodeeltjes uit halffabrikaten of productieinstallaties (zoals koolstof-nanobuisjes, titaandioxide- of zilvernanodeeltjes) zich daadwerkelijk verspreiden over de werkplek. Ook zijn mogelijke gevolgen van nanodeeltjes op de gezondheid nog onvoldoende bekend. Daarom is een verantwoordelijke omgang met nanodeeltjes op de werkplek vereist.
Probleem is dat nanodeeltjes moeilijk te meten zijn. Deeltjestellers voor dit gebied zijn duur, verhoudingsgewijs groot en zwaar. Daarmee kunnen onderzoekers nauwelijks de belasting van individuele personen op hun werkplek meten. Om de risico's van nanodeeltjes in een productiegebied beter te kunnen inschatten, zijn deeltjestellers nodig die mobiel, klein en snel zijn.
De onderzoekers willen ondernemingen helpen bij de broodnodige voorspelbaarheid in hun omgang met nanoproducten. Op basis van de halfgeleidertechnologie verwachten ze marktrijpe producten te kunnen leveren, om goedkoper deeltjestellers op het pad van de industrie te brengen. De foto toont een voorbeeld van een nanodetector van de toekomstige generatie: koolstof-nanodeeltjes worden verzameld op silicium staafjes.
Bron: www.at-aandrijftechniek.nl
